सातपुड्याच्या कुशीत वसलेल्या या आदिवासीबहुल जिल्ह्यात हा दिवस केवळ एक शासकीय कार्यक्रम न राहता संपूर्ण समाजाचा लोकउत्सव बनतो.
नंदुरबार जिल्ह्यात आदिवासी दिवस खालीलप्रमाणे साजरा केला जातो:
१. भव्य सांस्कृतिक रॅली आणि मिरवणुका
नंदुरबार शहरासह जिल्हाभरातील प्रमुख तालुक्यांमध्ये आदिवासी बांधवांची भव्य रॅली आणि मिरवणूक काढली जाते. या रॅलीमध्ये हजारो आदिवासी बांधव पारंपरिक वेशभूषा करून, हातात पारंपरिक निशाण (झेंडे) घेऊन आणि ‘जय जोहार’, ‘जय आदिवासी’ चे नारे देत एकत्र येतात.
२. पारंपरिक नृत्याविष्कार आणि वाद्ये
उत्सवादरम्यान जिल्हाभरातून आलेली विविध कलापथके त्यांचे पारंपरिक कलागुण सादर करतात. ढोल, ताशा, पावरी आणि तारपा या पारंपरिक वाद्यांच्या गजर आणि तालावर तरुण-तरुणी तसेच अबालवृद्ध पारंपरिक नृत्यामध्ये दंग होतात. संपूर्ण वातावरण या संगीताने आणि ऊर्जेने भारून जाते.
३. तीन दिवसीय आदिवासी महोत्सव
जागतिक आदिवासी दिनाचे औचित्य साधून अनेकदा नंदुरबारमध्ये तीन दिवसीय आदिवासी महोत्सवाचे आयोजन केले जाते. या महोत्सवामध्ये आदिवासी संस्कृती, परंपरा, आणि त्यांच्या वारशाचे जतन करणारे विविध प्रदर्शन व सांस्कृतिक कार्यक्रम पार पडतात. तसेच युवा पिढीला प्रोत्साहन देण्यासाठी ‘रन फॉर आदिवासी’ सारख्या क्रीडा स्पर्धांचेही आयोजन केले जाते.
४. गावागावांत जत्रा आणि सामूहिक भोजन
ग्रामीण भागात ज्या गावांमध्ये आदिवासी बांधवांची संख्या जास्त आहे, तिथे हा दिवस सामूहिकरीत्या साजरा होतो. अनेक गावांमध्ये या दिवशी दिवाळीसारखे आनंदी वातावरण असते. आठवडी बाजाराप्रमाणे गावांमध्ये दुकाने आणि जत्रा भरते, तर संध्याकाळी पारंपरिक सोंगाड्या पार्टीचे खेळ आणि लोकनाट्य रंगतात.
५. शासकीय आणि शैक्षणिक संस्थांमधील कार्यक्रम
जिल्ह्यातील शासकीय कार्यालये, आदिवासी विकास विभागाचे प्रकल्प कार्यालय आणि सर्व शासकीय निवासी शाळांमध्ये (आश्रमशाळा) विशेष कार्यक्रमांचे आयोजन केले जाते. याद्वारे आदिवासी समाजातील थोर क्रांतिकारक (उदा. बिर्सा मुंडा, खाज्या नाईक) यांच्या संघर्षाची आठवण करून दिली जाते. गुणवंत आदिवासी विद्यार्थ्यांचा आणि विविध क्षेत्रांत उल्लेखनीय काम करणाऱ्या व्यक्तींचा यावेळी गौरव केला जातो.
