ग्रामीण भागातील शिक्षणव्यवस्थेसमोर आज अनेक आव्हाने उभी आहेत, इंग्रजी माध्यम शाळांचा कल, पालकांची स्थलांतरामुळे होणारी विद्यार्थ्यांची गळती, गुणवत्ता शिक्षणाबद्दलचे गैरसमज आणि शाळाबाह्य मुलांची वाढती संख्या. अशा परिस्थितीत जिल्हा परिषद शाळांचे अस्तित्व टिकवून ठेवणे आणि पटसंख्या वाढवणे हे शिक्षकांसाठी मोठे आव्हान बनले आहे.
मात्र शिक्षणाचा अधिकार कायद्याने (RTE) 6 ते 14 वयोगटातील प्रत्येक मुलाला शिक्षणाचा मूलभूत हक्क दिला आहे. त्यामुळे शेवटच्या घटकापर्यंत पोहोचून एकही मूल शिक्षणापासून वंचित राहू नये हे सुनिश्चित करणे अत्यावश्यक आहे.
याच उद्दिष्टासाठी शहादा तालुक्यात गटशिक्षणाधिकारी डॉ. योगेश सावळे यांनी जून 2025 पासून एक अत्यंत अभिनव, प्रेरणादायी आणि स्पर्धात्मक उपक्रम सुरू केला, ‘पटसंख्या वाढवा व बक्षीस मिळवा’ या उपक्रमाने तालुक्यातील मुख्याध्यापक आणि शिक्षकांमध्ये नवे चैतन्य निर्माण केले.
उपक्रमामुळे झालेला सकारात्मक बदल:
शिक्षकांनी घरभेटी, पालक संवाद, जनजागृती मोहीमा, विद्यार्थ्यांचे कौशल्य दर्शन, शाळेतील उपक्रमांची माहिती सोशल मीडियाद्वारे जनतेपर्यंत पोहोचवणे, तसेच शाळेची विश्वासार्ह प्रतिमा निर्माण करण्यासाठी सर्जनशील प्रयत्न केले. परिणामी अनेक शाळांनी उत्कृष्ट प्रगती करत पटसंख्येत लक्षणीय वाढ साध्य केली.
उपक्रमाची ठळक वैशिष्ट्ये:
१) शाळेची एकूण पटसंख्या 15% ने वाढ:
ज्या शाळांनी गतवर्षाच्या तुलनेत 15% पेक्षा जास्त वाढ साधली, त्या शाळेचे मुख्याध्यापक व सर्व शिक्षकांचा १५ ऑगस्ट २०२5 रोजी सन्मान करून गौरव करण्यात आला.
२) विशिष्ट वर्गात 15% वाढ:
एखाद्या वर्गातील पटसंख्या 15% ने वाढवणाऱ्या संबंधित वर्गशिक्षकांचा स्वतंत्र सन्मान करण्यात आला.
३) केंद्रस्तरावर 10% वाढ:
ज्या केंद्रात एकूण पटसंख्येत 10% वाढ झाली, त्या केंद्राचे केंद्रप्रमुख व शिक्षण विस्तार अधिकारी यांचा सुद्धा गौरव करण्यात आला.
ग्रामीण शिक्षणासाठी प्रेरणादायी संदेश:
जिल्हा परिषद शाळा आज गुणवत्तापूर्ण शिक्षण, योग्य पायाभूत सुविधा आणि गुणवत्ता चाचणीतून निवडलेल्या प्रशिक्षित शिक्षकांमुळे ग्रामीण भागातील मुलांसाठी सर्वोत्तम पर्याय ठरत आहेत. डॉ. योगेश सावळे यांच्या उपक्रमाने सिद्ध केले की योग्य प्रेरणा मिळाल्यास शिक्षक कोणतेही आव्हान संधीमध्ये रूपांतरित करू शकतात. शिक्षण हे समाजाचे सामूहिक उत्तरदायित्व आहे. त्यामुळे शिक्षक, पालक, ग्रामस्थ आणि स्थानिक नेतृत्व यांनी एकत्र येऊन एकही मूल शाळाबाहेर राहणार नाही यासाठी पुढाकार घेणे आवश्यक आहे.
शहादा पॅटर्न — एक प्रेरणादायी मॉडेल:
शहादा तालुक्याने राबवलेला हा उपक्रम इतर तालुक्यांसाठीही एक अनुकरणीय मॉडेल ठरत आहे. जिल्हा परिषद शाळांचा विकास हा फक्त शिक्षणाचा प्रश्न नसून—ग्रामीण भविष्याचा पाया बळकट करण्याचे काम आहे.
शहादा तालुक्यातील हा यशस्वी ‘शाळा परिवर्तन प्रवास’ ग्रामीण शिक्षणाला नवी दिशा देत असून, भविष्यातील पिढीसाठी आशादायी मार्ग तयार करत आहे.
#ZPSchools#QualityEducation#RTEIndia#EducationForAll#NandurbarEducation
