(नंदुरबार) नंदुरबार जिल्ह्यात पोषण, ग्रामीण उपजीविका आणि उद्योजकता क्षेत्रात अभिनव उपक्रम राबविण्यासाठी बीआयटीएस डिझाईन स्कूल (मुंबई) येथील विद्यार्थ्यांनी जिल्हा प्रशासनासोबत सहकार्य केले. मा. जिल्हाधिकारी डॉ. मित्ताली सेठी यांच्या मार्गदर्शनाखाली दोन आठवड्यांच्या कालावधीत विद्यार्थ्यांनी जिल्ह्यातील विविध तालुक्यांमध्ये सर्वेक्षण, प्रत्यक्ष संवाद आणि क्षेत्रीय अभ्यास करून तीन महत्त्वाकांक्षी प्रकल्पांना आकार दिला.
प्रकल्प १ : ग्रामीण मार्ट, तोरणमाळ:
नंदुरबारमधील महिला बचत गट (SHGs) आणि शेतकरी उत्पादक कंपन्या (FPOs) विविध प्रकारची आदिवासी उत्पादने तयार करतात. मात्र त्यांना योग्य बाजारपेठ उपलब्ध नाही. तोरणमाळ येथे उभारण्यात येत असलेले ग्रामीण मार्ट हे उत्पादने प्रदर्शित व विक्री करण्यासाठी एक व्यासपीठ ठरणार असून त्यामुळे स्थानिक आजीविकेला चालना मिळेल आणि पर्यटनालाही गती मिळेल.
प्रकल्प २ : ब्रँडिंग, पॅकेजिंग आणि ट्रान्सजेंडर कॅफे:
स्थानिक उत्पादनांची गुणवत्ता उत्तम असली तरी मानक पॅकेजिंग व बाजारपेठेत दृश्यमानतेचा अभाव जाणवतो. यावर उपाय म्हणून ‘नंदुरबार कलेक्टिव्ह’ या एकत्रित ब्रँडिंग उपक्रमांतर्गत उत्पादनांचे पॅकेजिंग व ओळख तयार करण्याचे काम सुरु आहे. यासोबतच, ट्रान्सजेंडर कॅफे उभारण्याची संकल्पना साकार होत असून त्यामुळे समावेशक उद्योजकतेस नवी दिशा मिळणार आहे.
प्रकल्प ३ : अंगणवाडी उपस्थितीसाठी अभिप्राय प्रणाली:
बालपोषणाच्या दृष्टीने लहान मुलांची नियमित अंगणवाडी उपस्थिती महत्त्वाची आहे. तरीही काही ठिकाणी अनुपस्थितीचे प्रमाण जास्त आहे. या समस्येवर उपाय म्हणून Feeding India संस्थेच्या सहयोगाने विशेष फीडबॅक प्रणाली तयार केली जात आहे. या माध्यमातून अंगणवाडीतील उपस्थिती वाढवून प्रत्येक बालकाला संपूर्ण पोषण आहार मिळवून देण्याचा प्रयत्न आहे.
विद्यार्थ्यांचा सहभाग:
या प्रकल्पांसाठी मुंबईतील बीआयटीएस डिझाईन स्कूलमधील विद्यार्थ्यांनी दोन टप्प्यांत दोन आठवडे नंदुरबार जिल्ह्यातील विविध तालुक्यांमध्ये महिला बचत गट, FPOs आणि ग्रामस्थांसोबत संवाद साधून प्रत्यक्ष क्षेत्रीय अभ्यास केला. त्यांचे अनुभव व निष्कर्ष या डिझाईन-आधारित उपक्रमांना बळ देतील.
या अभिनव सहयोगामुळे नंदुरबार जिल्ह्यात ग्रामीण आजीविकेचे बळकटीकरण, पोषण सुधारणा आणि समावेशक विकासाला नवी दिशा मिळणार आहे.
#Nandurbar#BITSDesignSchool#InclusiveDevelopment#RuralLivelihoods#Nutrition#Entrepreneurship#SelfHelpGroups#FPO#Toranmal
